{"id":178,"date":"2024-08-27T10:00:00","date_gmt":"2024-08-27T10:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/purposeiletisim.com\/?p=178"},"modified":"2024-08-28T15:37:25","modified_gmt":"2024-08-28T15:37:25","slug":"bir-ogunden-fazlasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/purposeiletisim.com\/?p=178","title":{"rendered":"Bir \u00f6\u011f\u00fcnden fazlas\u0131!"},"content":{"rendered":"\n

Okullar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na az bir vakit kalm\u0131\u015fken yine en \u00f6nemli g\u00fcndem maddemiz bir \u00e7ocuk haklar\u0131 sorunu da olan “\u00fccretsiz sa\u011fl\u0131kl\u0131 okul yeme\u011fi” konusu… Okulda ge\u00e7irdikleri s\u00fcre i\u00e7erisinde sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenemeyen, yetersiz beslenen ya da \u00f6\u011f\u00fcn atlayan \u00e7ocukar sadece besin de\u011ferlerinden mahrum kalm\u0131yorlar. Bu bir \u00f6\u011f\u00fcn atlama meselesinden \u00e7ok daha \u00f6te… Erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminde sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenemeyen bireyin beyin geli\u015fimi de etkilenerek; bili\u015fsel yetenekleri, e\u011fitim ba\u015far\u0131lar\u0131, uyum ve becerileri, yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131, ruh ve beden sa\u011fl\u0131klar\u0131, psikososyal durumlar\u0131 da risk alt\u0131nda oluyor.. Yani yeterli besine ula\u015famamak bir \u00f6\u011f\u00fcnden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 ifade ediyor…<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin en \u00f6nemli g\u00fcndem maddesi bir \u00e7ocuk haklar\u0131 sorunu da olan yoksulluk… \u00c7ocuk yoksullu\u011funda T\u00fcrkiye OECD \u00fclkeleri aras\u0131nda 2.s\u0131rada. Temel ihtiya\u00e7 ve kaynaklar\u0131n\u0131n eksikli\u011fini de simgeleyen yoksulluk \u00fclkemizde 20 milyonu a\u015fk\u0131n \u00f6\u011frencinin besin kaynaklar\u0131na eri\u015fmesinin de konusu… PISA 2022 verilerine g\u00f6re 15 ya\u015f\u0131ndaki her be\u015f \u00e7ocuktan biri maddi imkans\u0131zl\u0131klar nedeniyle haftada en az bir kez \u00f6\u011f\u00fcn atl\u0131yor…<\/p>\n\n\n\n

Bir \u00f6\u011f\u00fcnden daha fazlas\u0131…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yetersiz beslenen bir \u00e7ocuk sadece besin de\u011ferlerinden mahrum kalm\u0131yor. Bu bir \u00f6\u011f\u00fcn atlama meselesinden \u00e7ok daha \u00f6te… Erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminde sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenemeyen bireyin beyin geli\u015fimi de etkilenerek; bili\u015fsel yetenekleri, e\u011fitim ba\u015far\u0131lar\u0131, uyum ve becerileri, yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131, ruh ve beden sa\u011fl\u0131klar\u0131, psikososyal durumlar\u0131 da risk alt\u0131nda oluyor.. Yani yeterli besine ula\u015famamak bir \u00f6\u011f\u00fcnden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 ifade ediyor…<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz Nisan ay\u0131nda n\u00f6robilim dergisi Reviews in the Neurosciences\u2019ta yay\u0131nlanan bir makale<\/a> <\/strong>yoksullu\u011fun ve d\u00fc\u015f\u00fck sosyoekonomik stat\u00fcn\u00fcn beyin, davran\u0131\u015f ve geli\u015fim \u00fczerindeki birle\u015fik etkilerine odaklanarak, d\u00fc\u015f\u00fck sosyoekonomik stat\u00fcn\u00fcn, beyin (korteks, hipokamp\u00fcs, amigdala ve hatta n\u00f6rotransmiterler dahil) ve davran\u0131\u015flar \u00fczerindeki etkisi (e\u011fitim d\u00fczeyi, dil geli\u015fimi, psikopatolojik bozukluklar\u0131n geli\u015fimi),\u00a0 davran\u0131\u015fsal, e\u011fitimsel ve sinirsel bulgular\u0131 tek bir \u00e7er\u00e7evede birle\u015ftiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Yetersiz beslenmenin beyin ve davran\u0131\u015f \u00fczerindeki olumsuz etkileri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00fc\u015f\u00fck sosyoekonomik stat\u00fc ve yetersiz beslenmenin, \u00e7ocuklarda y\u00fcksek d\u00fczeyde stres, ve sosyo-\u00e7evresel tehlikelere maruz kalarak psikolojik ve fiziksel yaralanmalara, \u00e7e\u015fitli beyin b\u00f6lgelerinin ve n\u00f6rotransmiterlerin normal geli\u015fimini etkiledi\u011fini ortaya koydu.  Bozulmu\u015f Amigdalan\u0131n i\u015fleyi\u015finin; psikopotolojik bozukluklar, hipokampusta bozulma ve korteks fonksiyonlar\u0131 \u00f6\u011frenmede gecikmeyle ili\u015fkili oldu\u011fu ve dil geli\u015fimini de etkileyerek zay\u0131f akademik geli\u015fime  yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlendi.  Bili\u015fsel yetenekleri zay\u0131flayan, \u00f6\u011frenme kay\u0131plar\u0131 ya\u015fayan ve psikiyatrik risklerin yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 erken \u00e7ocukluk d\u00f6nemindeki kay\u0131plar yeti\u015fkinli\u011fe kadar uzan\u0131p yoksullu\u011fun etkilerini s\u00fcrd\u00fcrmeye devam ediyor.  Bu yoksulluk ve psikolojik \/ fiziksel bozukluklar yoksullu\u011fun k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n

Sosyoekonomik e\u015fitsizlik hali \u00e7ocuklara miras kalarak kendi kendini \u00fcretmeye devam ediyor…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Makale, sosyoekonomik stat\u00fc etkisinin yaln\u0131zca ki\u015finin sosyal stat\u00fcs\u00fcn\u00fc, kaliteli sa\u011fl\u0131k hizmetlerine ve e\u011fitim f\u0131rsatlar\u0131na eri\u015fimiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda beyin i\u015flevleri, bili\u015fsel yetenekler ve e\u011fitim sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde de \u00f6nemli bir etkiye sahip oldu\u011funu g\u00f6stermekte. Makalenin temel amac\u0131 \u00e7ocuk yoksullu\u011fu, gecikmi\u015f sinirsel geli\u015fim, bozulmu\u015f dil ve e\u011fitim ba\u015far\u0131s\u0131 ve olumsuz ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndaki karma\u015f\u0131k ba\u011flant\u0131lar\u0131 ayd\u0131nlatan kapsaml\u0131 bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturmak. Bu \u00e7er\u00e7eve, yoksullukla ili\u015fkili \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc sonu\u00e7lar\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131nda erken \u00e7ocukluk d\u00f6nemindeki beyin de\u011fi\u015fikliklerinin \u00f6nemli rol\u00fcn\u00fc vurgulamay\u0131 ama\u00e7lamakta.<\/p>\n\n\n\n

Yoksulluk i\u00e7inde ya\u015fayan \u00e7ocuklar ciddi stres ya\u015fayarak, yetersiz beslenmeye ve\/veya sosyo-\u00e7evresel tehlikelere maruz kalabilirler. Bu fakt\u00f6rler ya\u015fam\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda beyin geli\u015fimini olumsuz etkiler. Bu yar\u0131 kal\u0131c\u0131 beyin de\u011fi\u015fiklikleri, s\u0131ras\u0131yla dil geli\u015fimi, e\u011fitim d\u00fczeyi gibi bir dizi \u00f6nemli geli\u015fimsel sonucu etkiler ve insanlar\u0131 psikolojik ve fiziksel bozukluklara yakalanma riskine sokar. Geli\u015fimin erken a\u015famalar\u0131ndaki sinir  hasar\u0131, \u00e7e\u015fitli psikolojik bozukluklar\u0131n (depresyon ve madde  kullan\u0131m bozukluklar\u0131 dahil) yan\u0131 s\u0131ra ya\u015fl\u0131l\u0131k bozukluklar\u0131n\u0131n ( hafif bili\u015fsel bozukluk ve alzheim hastal\u0131\u011f\u0131 dahil) geli\u015fmesine de yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n

Ku\u015fak yoksullu\u011funa da vurgu yapan bu durum, ayn\u0131 \u00e7evrede b\u00fcy\u00fcyen yoksul ebeveyn \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n da yoksullu\u011fun maruz b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 benzer etkiler ve geli\u015fimsel fakt\u00f6rler neticesinde e\u015fitsizli\u011fi s\u00fcrd\u00fcrmeye ve yeti\u015fkinliklerinde yoksullu\u011fu \u00fcretmeye devam etti\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Ku\u015faksal yoksulluk, ebeveynlerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n e\u011fitimsel kazan\u0131mlar\u0131n\u0131n olumsuz \u00e7evresel etkilerle b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc ve bunun da onlar\u0131 gelecekte de yoksul hale getirdi\u011fi olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Makalenin i\u00e7inde yer alan pek \u00e7ok al\u0131nt\u0131ya g\u00f6re; sonu\u00e7lar d\u00f6ng\u00fcsel bir bi\u00e7imde yoksullu\u011fun geri besledi\u011fini belirtmektedir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle yoksulluk i\u00e7inde ya\u015fayan \u00e7ocuklar, yeti\u015fkin olduklar\u0131nda e\u011fitim, mesleki ve sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan dezavantajl\u0131 konumdad\u0131rlar. Ayr\u0131ca yeti\u015fkinlerde e\u011fitim, mesleki ve sa\u011fl\u0131k fakt\u00f6rlerinin yetersiz olmas\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n yoksullu\u011funa yol a\u00e7arak nesiller boyu yoksullu\u011fu s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7ocuklarda yetersiz beslenmenin (emzirme dahil) ebeveynlerinin e\u011fitim d\u00fczeyiyle ili\u015fkili oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Bunun nedeni muhtemelen zay\u0131f e\u011fitimin genellikle d\u00fc\u015f\u00fck gelirle ili\u015fkilendirilmesi ve kentsel b\u00f6lgelerde \u00f6rne\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri elde edilmesini zorla\u015ft\u0131rmas\u0131d\u0131r. Bu do\u011frultuda, ebeveynlerdeki psikopatolojik bozukluklar\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fck e\u011fitim seviyesinin, \u00e7ocuklar\u0131n yetersiz beslenmesi ve e\u011fitimi ile ili\u015fkili oldu\u011funu g\u00f6steren \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yoksullu\u011fun ana temel etkileri stres seviyelerinde art\u0131\u015f, k\u00f6t\u00fc beslenme ve sosyo-\u00e7evresel tehlikelere  maruz kalmada art\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ben yaz\u0131m\u0131n ana konusuna d\u00f6n\u00fcp \u00f6zellikle k\u00f6t\u00fc beslenmenin etkileri \u00fczerine yine makaleden al\u0131nt\u0131larda bulunmak istiyorum. Yoksulluk ve d\u00fc\u015f\u00fck sosyoekonomik stat\u00fc, daha zay\u0131f beslenme ve ciddi vakalarda yetersiz beslenmeyle ili\u015fkilidir. \u00d6rne\u011fin, y\u00fcksek maliyetleri nedeniyle, sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131dalara dezavantajl\u0131 ekonomik k\u00f6kenden gelen ki\u015filer genellikle daha az eri\u015febilmektedir. Bu t\u00fcr beslenme k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 zihinsel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyerek depresyona yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n

Ara\u015ft\u0131rma yak\u0131n zamanda g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi, besleyici g\u0131dalara eri\u015fim ve zihinsel sa\u011fl\u0131k aras\u0131ndaki karma\u015f\u0131k ili\u015fkiyi tan\u0131mlayan bir g\u00fcndem \u00f6nermi\u015f.  Bu ili\u015fki, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ve g\u0131daya eri\u015fimin sosyoekonomik stat\u00fcden etkilendi\u011fini ve yoksulluk i\u00e7inde ya\u015fayan bireylerin s\u0131kl\u0131kla en \u00f6nemli e\u015fitsizlikleri ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Yetersiz beslenmenin fizyolojik sonu\u00e7lar\u0131na odaklan\u0131l\u0131rken potansiyel zihinsel sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ediliyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu bulgulara ra\u011fmen g\u0131da g\u00fcvenli\u011fini, beslenmeyi ve genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 iyile\u015ftirmeyi ama\u00e7layan bir\u00e7ok giri\u015fimin s\u0131kl\u0131kla fizyolojik sonu\u00e7lara odakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, genellikle yetersiz beslenmenin potansiyel zihinsel sa\u011fl\u0131k sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etti\u011fini vurgulamaktad\u0131r. Bununla birlikte ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi ve beslenme aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi kabul eden ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n say\u0131s\u0131 giderek art\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, d\u00fc\u015f\u00fck gelirli bireyler, ya\u015fl\u0131lar, hamile ve do\u011fum sonras\u0131 kad\u0131nlar, \u00e7ocuklar ve ergenler gibi gruplar uygun fiyatl\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmeye eri\u015fimde zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor ve bu da onlar\u0131 daha b\u00fcy\u00fck zihinsel hastal\u0131k riskine sokuyor. Yoksullu\u011fu ve d\u00fc\u015f\u00fck sosyoekonomik stat\u00fcn\u00fcn yetersiz beslenmeye ve olumsuz zihinsel sa\u011fl\u0131k sonu\u00e7lar\u0131na ba\u011flayan bu i\u00e7 g\u00f6r\u00fcleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, yetersiz beslenmenin beyin yap\u0131lar\u0131n\u0131, e\u011fitim ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 ve psikopatolojiyi (yani zihinsel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131) etkiledi\u011fi incelenmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Beslenme ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmeye eri\u015fim eksikli\u011fi, ya\u015fam boyu beyin geli\u015fimi \u00fczerinde \u00f6nemli etkilere sahip olabilir. \u00d6rne\u011fin annelerde yetersiz beslenmenin veya yetersiz beslenmenin do\u011fum \u00f6ncesi beyin geli\u015fimini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyebilece\u011fine dair kan\u0131tlar gibi . Ayr\u0131ca bebeklik, \u00e7ocukluk, ergenlik ve yeti\u015fkinlik d\u00f6nemindeki yetersiz beslenmenin hipokampus, amigdala, prefrontal korteks gibi belirli beyin b\u00f6lgelerinde ve serotonin ve dopamin gibi n\u00f6rotransmitterlerin \u00fcretiminde azalmaya neden oldu\u011fu da g\u00f6sterilmi\u015f ve bireyin ruh hali, uyku ve bili\u015fi \u00fczerinde davran\u0131\u015fsal etkileri g\u00f6zlemlenmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca obez pop\u00fclasyonlarla yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar diyetin beyin fonksiyonu \u00fczerindeki etkilerini de g\u00f6stermi\u015f. Bu pop\u00fclasyon \u00f6zellikle ilgi \u00e7ekicidir \u00e7\u00fcnk\u00fc obezite ve fazla kilolu olmak d\u00fc\u015f\u00fck sosyoekonomik stat\u00fcdeki bireyleri orant\u0131s\u0131z bir \u015fekilde etkilemekte. Asl\u0131nda fazla kilolu veya obez olmakla sosyoekonomik stat\u00fc aras\u0131nda negatif bir ili\u015fki var; \u00f6zellikle, d\u00fc\u015f\u00fck gelirli hanelerden gelen bireylerin a\u015f\u0131r\u0131 kilolu veya obez olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha y\u00fcksek ve bu etkiler \u00e7ocuklarda daha belirgin. D\u00fc\u015f\u00fck sosyoekonomik stat\u00fcdeki toplumlar\u0131nda obezite prevalans\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek olmas\u0131n\u0131n temel nedeni, \u00f6zellikle k\u0131rsal ve b\u00f6lgesel alanlarda sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da se\u00e7eneklerine eri\u015fimin s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zetle, d\u00fc\u015f\u00fck sosyoekonomik stat\u00fcl\u00fc hanelerde ya\u015fayanlar, fiziksel mesafe, s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00e7e\u015fitlilik ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 se\u00e7eneklerin mevcudiyeti, sa\u011fl\u0131ks\u0131z g\u0131dalara daha kolay eri\u015fim ve besleyici g\u0131da sat\u0131n alman\u0131n mali sonu\u00e7lar\u0131 gibi fakt\u00f6rler nedeniyle sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131daya eri\u015fimde s\u0131kl\u0131kla zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015fmaktalar.<\/p>\n\n\n\n

Ara\u015ft\u0131rmalar,  sosyoekonomik stat\u00fcn\u00fcn, bireyin ya\u015fam\u0131 boyunca beyin i\u015fleyi\u015fi \u00fczerinde \u00f6nemli bir etkiye sahip oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Geli\u015fimin erken d\u00f6nemindeki sosyoekonomik ortam, beyin geli\u015fimi ve yeti\u015fkinli\u011fe kadar devam eden e\u011fitim performans\u0131 \u00fczerinde derin ve uzun s\u00fcreli bir etkiye sahip olabilir. Ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re yoksullu\u011fun etkisi 9 ayl\u0131ktan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda bile tespit edilebilmekte. \u00d6rne\u011fin fetal MR y\u00f6ntemleri kullan\u0131larak sosyoekonomik d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fck ailelerin 1 ayl\u0131k bebeklerinde gri madde hacminin daha k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu g\u00f6zlemlenmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Erken m\u00fcdahale, yetersiz beslenmenin n\u00f6rolojik \u00fczerindeki etkilerini azaltabilir<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yoksullu\u011fun ana temel etkileri olan stres seviyelerindeki art\u0131\u015f, k\u00f6t\u00fc beslenme ve sosyo-\u00e7evresel tehlikelere  maruz kalma bize d\u00fc\u015f\u00fck sosyoekonomik stat\u00fcn\u00fcn beyin b\u00f6lgeleri ve n\u00f6rotransmiterlerin geli\u015fimi \u00fczerinde; e\u011fitim d\u00fczeyi, dil geli\u015fimi ve psikopatolojik bozukluklar\u0131n geli\u015fimi gibi davran\u0131\u015flar \u00fczerinde etkili oldu\u011funu g\u00f6steriyor.  Yoksulluk ve d\u00fc\u015f\u00fck SES\u2019in neden oldu\u011fu psikolojik ve fiziksel bozukluklar, \u00e7ocuklarda \u00f6\u011frenme ve dil geli\u015fiminde gecikme, zay\u0131f akademik performans gibi sorunlara yol a\u00e7arak yoksullu\u011fun devam etmesine neden olan bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcye sebep oluyor.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00fclkelerin %87\u2019si \u00f6\u011frencilere \u00fccretsiz okul yeme\u011fi sa\u011fl\u0131yor. Avrupa\u2019da okullarda \u00fccretsiz yemek uygulamas\u0131 \u00fclkeden \u00fclkeye de\u011fi\u015fiklik g\u00f6steriyor. \u0130sve\u00e7, Finlandiya ve Estonya\u2019da ya\u015f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n t\u00fcm \u00f6\u011frencilere \u00fccretsiz yemek veriliyor. Letonya ve Litvanya\u2019da ise belirli ya\u015f grubundaki \u00f6\u011frencilere \u00fccretsiz yemek da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor. \u00dclkeler uluslararas\u0131 Yemek Koalisyonu gibi olu\u015fumlarla politikalar\u0131n\u0131 belirleyerek, \u00f6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkeler kalk\u0131nma b\u00fct\u00e7elerinde daha b\u00fcy\u00fck kaynak ay\u0131rarak \u00fccretsiz yeme\u011fin finansal istikrar\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi i\u00e7in taahh\u00fctte bulunuyorlar. Okul yemekleri programlar\u0131 sayesinde yakla\u015f\u0131k 4 milyon do\u011frudan istihdam yarat\u0131lm\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkelerde okul yemekleri programlar\u0131na y\u00f6nelik i\u00e7 finansmanda %15’lik bir art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f.<\/p>\n\n\n\n

\u015eu ana dek \u00fclkeler taraf\u0131ndan Koalisyona 39 ulusal taahh\u00fctte bulunulmu\u015f ve bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc web sitesinde kamuya a\u00e7\u0131k. Afrika \u00fclkeleri sunulan taahh\u00fctlerin say\u0131s\u0131nda ba\u015f\u0131 \u00e7ekmekte. Kenya’n\u0131n taahh\u00fcd\u00fc program geni\u015fletme, kalite iyile\u015ftirme, ev-okul ba\u011flant\u0131lar\u0131, okul beslenmesi, yerel sat\u0131n alma ve diyet kalitesi ile beslenme k\u0131lavuzlar\u0131na odaklanma bak\u0131m\u0131ndan \u00f6rnek te\u015fkil etmektedir. Banglade\u015f, Gambiya, Fransa, Finlandiya ve Sri Lanka’dan da etkileyici taahh\u00fctler bulunuyor. Yak\u0131n zamanda d\u00fczenlenen Afrika Okul Besleme G\u00fcn\u00fc’nde yeni bir taahh\u00fct duyurusu yap\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Burundi h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan Bujumbura’da d\u00fczenlenen yak\u0131n tarihli Afrika Okul Yemekleri G\u00fcn\u00fc’nden bahsedildi. Etkinlik, Afrika Birli\u011fi’nin 2024’\u00fc “E\u011fitim Y\u0131l\u0131” ilan etmesiyle de uyumluydu. Afrika Okul Yemekleri G\u00fcn\u00fc geleneksel olarak Afrika Birli\u011fi taraf\u0131ndan E\u011fitim Komiseri Velocine \u00f6nderli\u011finde d\u00fczenlenmektedir. Burundi Devlet Ba\u015fkan\u0131 okul yemeklerine taahh\u00fctlerini vurgulad\u0131 ve 2032 y\u0131l\u0131na kadar evrensel kapsama ula\u015fma hedefini a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Orta Afrika Cumhuriyeti gelecek y\u0131lki etkinli\u011fe ev sahipli\u011fi yapmak ve Koalisyona kat\u0131lmak istedi\u011fini dile getirdi. Liberya Koalisyona kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. K\u00fcresel Tar\u0131m G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Program\u0131 (GAFSP) Hong Kong’da okul yemeklerine fon tahsis etti. \u00c7ad k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli \u00e7ift\u00e7ilerle ba\u011flant\u0131 kurma ve programa \u00f6zel bir b\u00fct\u00e7e ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lan bir okul yeme\u011fi yasas\u0131 benimseme konusunda taahh\u00fctlerde bulundu.<\/p>\n\n\n\n

Endonezya’n\u0131n yak\u0131nda Okul Yemekleri Koalisyonuna kat\u0131laca\u011f\u0131 belirtildi. Endonezya’da se\u00e7ilmi\u015f ba\u015fkan ile birlikte \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131l okul yemek program\u0131n\u0131n tam olarak uygulanmas\u0131ndan \u00f6nce pilot proje y\u00fcr\u00fct\u00fclecek. Pilot proje yakla\u015f\u0131k 80 milyon \u00e7ocu\u011fu ve hamile kad\u0131n\u0131 kapsayacak.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcrcistan’daki E\u011fitim Koalisyonu son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r okul yemekleri program\u0131n\u0131n \u00fclkede uygulanmas\u0131 i\u00e7in aktif olarak savunuculuk yap\u0131yor. Mart 2024\u2019te ilke defa kutlanmaya ba\u015flanan okul yemekleri haftas\u0131 d\u00fczenlendi. Medya ilgisinin de program\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 etkiledi\u011fi belirtildi.<\/p>\n\n\n\n

 Hindistan\u2019da 120 milyon \u00e7ocu\u011fa her g\u00fcn \u00fccretsiz yemek imkan\u0131 sunuluyor. Program sonucunda \u00e7ocuklar\u0131n beslenmesi \u00fczerine okulla\u015fma oranlar\u0131nda art\u0131\u015f, obezite  ve bodurlu\u011fun  azalmas\u0131, k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n e\u011fitime devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, sa\u011fl\u0131k y\u00f6n\u00fcnden iyile\u015fmeler  gibi pek \u00e7ok olumlu \u00e7\u0131kt\u0131 g\u00f6zlemleniyor.  Okul yeme\u011fi programlar\u0131n\u0131 hak temelli kabul eden \u00fclkelerin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7ocuk say\u0131s\u0131 her y\u0131l geli\u015ftirilen politikalar ve verilen yeni taahh\u00fctlerle artarak devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Birka\u00e7 Ay \u00f6nce New York’ta sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n k\u00fcresel s\u00fcre\u00e7lere nas\u0131l dahil olabilece\u011fi konusunda bir toplant\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu s\u00fcre\u00e7ler aras\u0131nda BM Y\u00fcksek Seviyeli Siyasi Forum, g\u00f6n\u00fcll\u00fc ulusal g\u00f6zden ge\u00e7irmeler ve Gelece\u011fe D\u00f6n\u00fck Zirve yer al\u0131yor ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n da aktif \u015fekilde harekete ge\u00e7mesi hedefleniyor.<\/p>\n\n\n\n

Her \u00e7ocu\u011fun bar\u0131nma ve beslenme konusunda sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve e\u015fit imkanlar\u0131ndan yararlanmaya hakk\u0131 var\u2026 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Her \u00e7ocu\u011fun kaliteli sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131daya ula\u015fmas\u0131 ve e\u015fit beslenme ko\u015fullar\u0131ndan yararlanmas\u0131 temel hakk\u0131d\u0131r. H\u00fck\u00fcmetlerin en b\u00fcy\u00fck sorumlulu\u011fu da belirledikleri s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir politikalarla nesillere kaliteli bir g\u0131da imkan\u0131 sunmak ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir gelece\u011fe ta\u015f\u0131makt\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkelerdeki okul yeme\u011fi programlar\u0131 giderek daha etkin hale geliyor, her ne kadar d\u0131\u015f kaynaklara ihtiya\u00e7 devam etse de bu \u00fclkelerdeki h\u00fck\u00fcmetler ulusal okul yeme\u011fi programlar\u0131na yerel finansmanlar\u0131n\u0131 neredeyse iki kat\u0131na \u00e7\u0131karm\u0131\u015f durumdalar. <\/p>\n\n\n\n

\u00dclkemizde ise \u00fccretsiz okul yeme\u011fi sadece pilot uygulama olarak belli belediyelerde uygulan\u0131l\u0131yor. Derin Yoksulluk A\u011f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli beslenebilmesi i\u00e7in, an itibariyle d\u00fcnyada 418 milyon \u00e7ocu\u011fun eri\u015febildi\u011fi \u00fccretsiz sa\u011fl\u0131kl\u0131 okul \u00f6\u011f\u00fcnlerine \u00fclkemiz \u00f6\u011frencilerinin de eri\u015febilmesinin temel hak oldu\u011fu savunusuyla 2021-2022 e\u011fitim-\u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131nda uluslararas\u0131 Okul Yemekleri Koalisyonuna kat\u0131larak fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131. BM D\u00fcnya G\u0131da Program\u0131 (WFP) taraf\u0131ndan y\u00f6netilen bir g\u00f6rev g\u00fcc\u00fc olan Okul Yemekleri Koalisyonu dezavantajl\u0131 \u00e7ocuklara besleyici g\u0131dalar sa\u011flamaya ve bu \u015fekilde aileleri ve topluluklar\u0131 desteklemeye y\u00f6nelik g\u00fc\u00e7l\u00fc ve uygun maliyetli bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan, h\u00fck\u00fcmetlerin ulusal taahh\u00fctlerde bulunmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran ve te\u015fvik eden bir program ve  okul yemekleri i\u00e7in d\u00fcnya geneli finansman\u0131 48 milyar dolar.  <\/p>\n\n\n\n

Koalisyon, \u00e7ocuklara sa\u011fl\u0131kl\u0131, besleyici ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir g\u0131da sa\u011flama, e\u011fitime eri\u015fimi ve \u00f6\u011frenmeyi art\u0131rma, yerel ekonomileri g\u00fc\u00e7lendirme, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma hedeflerine ula\u015fma gibi faydalarla 2030 y\u0131l\u0131na kadar her ilkokul \u00f6\u011frencisine sa\u011fl\u0131kl\u0131, besleyici ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir okul yeme\u011fi sunmay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n\n\n\n

 Derin Yoksulluk A\u011f\u0131, fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla \u00e7ocuklar\u0131n okullarda sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli beslenebilmesinin, sadece onlar\u0131n fiziksel ve zihinsel geli\u015fimine de\u011fil, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek ve yoksulluk \u015fartlar\u0131ndaki \u00e7ocuklara e\u011fitimde daha adil bir ba\u015flang\u0131\u00e7 yapma \u015fans\u0131 tan\u0131mak, toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fine katk\u0131da bulunmak, \u00e7evresel ve ekonomik kalk\u0131nmay\u0131 desteklemek anlam\u0131na geldi\u011fini \u00e7ok\u00e7a vurgulayarak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyor,  \u015eubat 2024 itibariyle de Koalisyona \u00fcye olundu.  Sa\u011fl\u0131k e\u015fitli\u011fini sa\u011flama, okul terkini \u00f6nleme, uzun vadeli refah\u0131 koruma ve \u00f6zellikle k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 okulda tutarak toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fini te\u015fvik etme \u00e7ocuk beslenmesindeki m\u00fccadelenin ana ba\u015fl\u0131klar\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n

Her \u00e7ocu\u011fun bar\u0131nma ve beslenme konusunda sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve e\u015fit imkanlar\u0131ndan yararlanmaya hakk\u0131 var\u2026 \u00dccretsiz sa\u011fl\u0131kl\u0131 okul yeme\u011fi uygulamas\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir politikalar belirlenerek, h\u00fck\u00fcmetin, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn, ulusal \u00f6rg\u00fctlerin ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n en h\u0131zl\u0131 \u015fekilde g\u00fcndemine girmesi, yetersiz beslenmenin etkilerinin azalt\u0131lmas\u0131 ve toplumsal e\u015fitliklerin derinle\u015fmesine kar\u015f\u0131 acil stratejiler geli\u015ftirilmesi \u00fclkenin en \u00f6nemli g\u00fcndem konusu olmay\u0131 gerektiriyor.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okullar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na az bir vakit kalm\u0131\u015fken yine en \u00f6nemli g\u00fcndem maddemiz bir \u00e7ocuk haklar\u0131 sorunu da olan “\u00fccretsiz sa\u011fl\u0131kl\u0131 okul yeme\u011fi” konusu… Okulda ge\u00e7irdikleri s\u00fcre i\u00e7erisinde sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenemeyen, yetersiz beslenen ya da \u00f6\u011f\u00fcn atlayan \u00e7ocukar sadece besin de\u011ferlerinden mahrum kalm\u0131yorlar. Bu bir \u00f6\u011f\u00fcn atlama meselesinden \u00e7ok daha \u00f6te… Erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminde sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenemeyen bireyin beyin … <\/p>\n

“Bir \u00f6\u011f\u00fcnden fazlas\u0131!”<\/span>devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[4,6,7,5],"class_list":["post-178","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-bir-ogunden-fazlasi","tag-okullarda-ucretsiz-okul-yemegi","tag-ucretsiz-okul-yemegi-koalisyonu","tag-ucretsiz-saglikli-okul-yemegi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/purposeiletisim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/178","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/purposeiletisim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/purposeiletisim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/purposeiletisim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/purposeiletisim.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=178"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/purposeiletisim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":449,"href":"https:\/\/purposeiletisim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/178\/revisions\/449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/purposeiletisim.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/purposeiletisim.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/purposeiletisim.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}